Anormal Seslerle Araçta Sorun Bulma

Araçlar bozulmadan önce genellikle konuşur. Bu konuşma dili seslerden oluşur: bir gıcırtı, bir tıkırtı, bir uğultu ya da fren pedalına bastığınızda gelen metalik hırıltı. Sürücülerin çoğu bu sesleri bir süre görmezden gelir, radyonun sesini biraz açar ve sorunu erteler. Oysa bir araç sesi sorununu erken fark etmek, çoğu zaman küçük bir parça değişimiyle büyük bir arızayı önlemek anlamına gelir. Aşağıda sesleri kaynağına ve oluştuğu ana göre ayırarak, hangi sesin neyi işaret ettiğini adım adım inceleyeceğiz.

Sesi Doğru Dinlemek: Teşhisin İlk Adımı

Bir sesi tarif edemiyorsanız, tamirciye anlatmanız da zorlaşır. Bu yüzden sesi duyduğunuz anda birkaç soruyu kendinize sormak işi kolaylaştırır. Sesin kendisi kadar, hangi koşulda ortaya çıktığı da bilgi verir.

• Ne zaman geliyor? Motor rölantide mi, hızlanırken mi, fren yaparken mi, direksiyon çevirirken mi?
• Hız ile değişiyor mu? Tekerlek hızıyla artan sesler genellikle rulman, lastik veya fren kaynaklıdır; motor devriyle artan sesler kayış, triger veya egzoz tarafını gösterir.
• Nereden geliyor? Ön sol, arka sağ, motor bölmesi, kabin altı... Camı açıp yavaş hızda dinlemek yön tayininde çok işe yarar.
• Soğukta mı, ısındıktan sonra mı? Soğukta gelip kaybolan sesler genellikle yağ viskozitesi, kayış sertliği veya balata tozuyla ilgilidir.

Mümkünse sesi telefonla kaydedin. Boş bir otoparkta pencereleri açıp yavaşça dolaşmak, ses kaynağını yalıtmanın en pratik yolu.

Motor Bölmesinden Gelen Sesler

Motor bölmesi, en çok ses üreten ve en çok yanlış teşhis edilen bölgedir. Burada duyacağınız birkaç tipik ses ve olası nedenleri şöyle sıralanabilir:

Islık gibi keskin gıcırtı

Motoru çalıştırdığınız anda gelen, gaz verdikçe şiddetlenen tiz gıcırtı çoğunlukla V kayışı veya alternatör kayışı kaynaklıdır. Kayış sertleşmiş, çatlamış ya da gerginliği azalmış olabilir. Yağmurlu havada belirginleşiyorsa kayış ile kasnak arasında kayma var demektir. Kayışı kontrol ederken gergi rulmanının da sesli dönüp dönmediğine bakın; rulman kaynaklı sesler daha çok sürekli bir uğultu şeklinde duyulur.

Ritmik tıkırtı veya tik-tak

Motor devriyle senkron artan hafif tıkırtı, supap boşluğu ya da hidrolik kaldırıcıların yeterince yağlanmamasıyla ilgili olabilir. Yağ seviyesi düşükse ya da yağ değişim aralığı fazlasıyla aşılmışsa bu ses ilk uyarıdır. Motor yağını kontrol etmek ve gerekiyorsa değiştirmek, sesin kaybolup kaybolmadığını görmenin en hızlı yolu.

Derin, ağır vuruntu

Yükte belirginleşen boğuk vuruntu ciddiye alınması gereken bir sestir; ana yatak veya kol yatağı aşınmasına işaret edebilir. Bu sesle yola devam etmek yerine aracı durdurup yağ basıncını ve seviyesini kontrol etmek gerekir.

Patlama benzeri sesler ve hırıltı

Egzozdan gelen kaba hırıltı genellikle manifold ya da susturucu kaçağıdır. Motor bölmesinde ıslık gibi ince bir emiş sesi varsa vakum hortumlarından biri çatlamış olabilir; bu durumda rölanti dalgalanması da eşlik eder.

Fren, Süspansiyon ve Tekerleklerden Gelen Sesler

Kabinin altından ve tekerlek bölgesinden gelen sesler, sürüş güvenliğini en doğrudan etkileyen grup. Burada teşhisin anahtarı, sesin frenle mi yoksa yol yüzeyiyle mi tetiklendiğini ayırt etmek.

• Frende metalik gıcırtı: Balata aşınma göstergesi diske temas ediyor olabilir. Balata kalınlığını ve disk yüzeyini kontrol edin.
• Frende sürtme, taşlama sesi: Balata tamamen bitmiş, metal metale sürtüyor demektir. Bu durumda disk de zarar görür; ertelenmemesi gerekir.
• Fren yapmadan gelen hafif gıcırtı: Disk yüzeyinde pas ya da balata tozu birikmesi olabilir; birkaç frenden sonra geçerse sorun değildir.
• Hızla artan uğultu, uçak sesi: Klasik tekerlek rulmanı belirtisi. Direksiyonu hafifçe sağa sola yatırdığınızda sesin şiddeti değişiyorsa teşhis netleşir.
• Bozuk yolda takırtı, tak-tak: Rotil, salıncak burcu ya da amortisör üst takozunda boşluk vardır.
• Direksiyonu tam kırınca tıkırtı: Aks körüğü yırtılmış, aks kafası gresini kaybetmiş olabilir. Aks yağı ve körük kontrolü bu noktada önemli.
• Ritmik pat-pat sesi: Lastikte düzensiz aşınma veya balans sorunu. Hava basıncını ve diş yüzeyini gözden geçirin.

Kabin İçi ve Yardımcı Sistem Sesleri

Her ses mekanik bir arıza anlamına gelmez. Kabin içinde duyulan bazı sesler basit bakım işlerinin geciktiğini gösterir.